Makaleler
Geçmişe ve bugüne bakılacak olursa, tiyatro dünyamızda itici gücün amatör tiyatro olduğunu, gündemin profesyonellerden ziyade amatörlerce belirlendiğini söylemek yanlış bir saptama olmayacaktır. Bu durum ,giderek Profesyonel Tiyatro karşısında Amatör Tiyatro'nun güçlü bir seçenek olma görüntüsünü destekler niteliktedir. Doğrusunu söylemek gerekirse amatörlerin, profesyonellerden daha çok heyecanlı/canlı olduğu, bu işe kafa yorduğu, tartıştığı, ürettiği de bir gerçektir. Sanki "Amatör Tiyatro" bir boşluğu doldurmaktadır. Ortada doldurulacak bir boşluk var mıdır? "Amatör Tiyatro" bir "seçenek" midir? Profesyonel ve Amatör Tiyatroların işlevleri ne olmaldır? Konuyu daha da açarak tartışmak ; durumu saptamak; taşları yerine oturtmak gereklidir.
Eleştiriler
Semaver Kumpanya, Brecht'in "Cesaret Ana ve Çocukları"nı Uluslar arası 16.İstanbul Tiyatro Festivali kapsamında sahneledi. Ey Seyirci ! Gel "Birlikte düşünelim." Oyunu seyrederken, ya da oyunu yeniden düşündüğünde şu sorular olsun aklında : ( Sorulara verdiğin cevaplar , oyunun eleştirisi olacak sonunda ! )
Eleştiriler
1964 Alabama-USA doğumlu Rebecca Gilman'ın 2000 yılında yayımlanan ve ilk kez 2001 yılında sahnelenen oyunu ,Seçil Honeywill çevirisi ve Mehmet Ergen rejisi ile İstanbul'un yeni tiyatro mekanı Talimhane Tiyatrosu'nda Uluslar arası 16.İstanbul Tiyatro Festivali kapsamında seyirci ile buluştu.
Eleştiriler
Dengesiz bir durum : Karşınızda bol ödüllü (Litvanya,Rusya,Polonya,Bosna Hersek'den ödül almış.), Eski Ahit'i bile sahnelemiş olan çok kültürlü bir yönetmen var. Kendisi Litvanya Tiyatrosunun Olimpus'u sayılıyor. Son ödülü 2007 de İtalya'dan almış. Yani meslek kariyeri zengin , kartviziti etkileyici. Seyirci "Beğenmeyip ne yapacaksın durumu"nda.
Eleştiriler
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları tarafından sahnelenen Caligula'yı Uluslararası 16.İstanbul Tiyatro Festivali kapsamında Ahmet Mümtaz Taylan'ın rejisi ile seyrettik. Oyun hakkında daha önce gazete ve dergilerde saygın isimler tarafından eleştiriler yayımlandı. Bu nedenle bu yazıyı , Caligula oyunu ile nasıl bir olanağın kaçırılmış olduğu üzerine bir deneme gibi görmek doğru olacaktır.
Eleştiriler
16.Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali kapsamında Arca Azzurra Teatro'nun sunduğu Geyikler Lanetler, tiyatro seyircisinin büyük iltifatına(!) mazhar oldu. Tiyatronun profesyoneli,amatörü; "Ben ordaydım"cı, "Dostlar beni görsün"cü, İtalyancı, "Ben bu gurubu yerinde seyrettim"ci dahil nerdeyse herkes Atatürk Kültür Merkezi'ndeydi.
Eleştiriler
Tiyatro Oyunevi , 16. Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali kapsamında Georg Büchner'in Leonce ile Lena isimli oyununu sundu. Bu oyun üzerine yazılacak eleştirilerin neye yarayacağını merak ediyoruz. Oyunu seyretmeden önce bilgilenmek isteyenler için yeni bir fırsat çıkacağını ummuyoruz. Zira Festival kapsamında sergilenen oyun, önümüzdeki aylarda yurt dışı festivallere(mesela varsa Büchner Vakfı tarafından) davet edilebilir, AB fonlarından desteklenebilir, hatta bazısından "Dünyada böylesi de yapılıyor" diye ödül de alabilir ama Türkiye'deki seyirci ile buluşur mu kuşkuluyuz.
Polemik
Afife Jale Tiyatro Ödülleri kapsamında Dostlar Tiyatrosu'na "Mansiyon" ödülü değil de "Onur" ödülü verilseydi tiyatro, bu kadar öne çıkar mıydı acaba? Ya da geçen yıllarda olduğu gibi, çok deneyimli bir aktör, ödül töreninde , günün "Mana ve önemine uygun" bir vurgulamayla , kendi gösterisi gibi dakikalarca sahneyi işgal etmeseydi tiyatro konuşulur muydu ? Aslına bakarsanız gündemi yaratan ne tiyatrodur ne de sanat ! Gündem, başlığa çıkarılmaya değer bulunan haberdir . Haber bir iki gün içinde söner gider , oraya buraya kaçışan kelimeler "Perdenin kıvrımlarına" bile sinmez.
Eleştiriler
İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları, Luigi Pirandello'nun "Size Öyle Geliyorsa Öyledir" isimli oyununu sahneliyor. İlk kez 1938 yılında İstanbul Şehir Tiyatrolarında oynanan oyun ilk oynanışından 70 yıl sonra tekrar seyirci karşısına çıkıyor. Pirandello deyince hemen akla gelen (adı ile nerdeyse özdeş olan) "Altı Kişi Yazarını Arıyor" isimli oyun, 1921 yılında yazılmış, ,Türkiye'de İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatro'larının (Darülbedayi) sahnelerinde 1928 de seyirci karşısına çıkmış.
Eleştiriler
Kent Oyuncuları 39 Basamak isimli bir oyun oynuyor. Mehmet Ergen tarafından çevrilmiş olan eser, Mehmet Birkiye tarafından sahnelenmiş. Ocak 2008'de sahneye çıkan oyun bu sezona damgasını vuracak gibi duruyor.
Eleştiriler
Gazanfer Özcan-Gönül Ülkü Tiyatrosu , Bak Sen İşin Tuhafına isimli oyun ile 2008-09 sezonunu açtı. Gazanfer Özcan ve Gönül Ülkü, 1947 de sahneye ilk girişten bu yana geçen 61 yıl "Gelecek yılları yiyip yaşayarak", "Yarı felçli ellerini" seyirciye uzatarak "Tutun ellerimizden tutun da yürüyelim.Yiyeceğimiz gelecek yıllar azalıyor" diyerek, bıkmadan usanmadan seyircisi ile buluşuyor " Tiyatrocu ülkemizde "...bin ton tiyatro aşkı dolu yürek ve buna karşılık yarım avuç mali güçle seyircisinin karşısına çıkar ve iki avucun birbirine çarpıp çıkardığı sesle doyar." (Usta'nın 1973 deki yazısından)
Eleştiriler
Tiyatro Pera Shakespeare'in Venedik Taciri isimli oyununu "güncelleştirerek" oynuyor. Oyuna ait dergideki yazılara ve de oyuna baktığımızda Tiyatro Pera'nın çağımıza ait pek çok sorunu , oyuna yüklemeye(yığmaya da denebilir) çalıştığı izlenimini ediniyoruz.
Eleştiriler
Altıdan Sonra Tiyatro Topluluğu 444 isimli bir oyun oynuyor. Biz oyunu "Oyuncular Tiyatro Kahve"de seyrettik.50 kişilik salon doluydu ve muhtemelen kapıdan dönenler de olmuştur. Tesadüfen, girişte bilet kesen, salona sandalye taşıyan ve de oyun sırasında ışık, ses standında oturan, oyunun yönetmeni Ömer Erzurumlu ile ayak üstü sohbet ettik ve oyunun hep dolu olduğundan bahsetti. Önümüzdeki günlerde de yoğun bir program ile ve dolu oynayacaklarmış. Sevindik. Ama salonun yoğun paylaşımı nedeniyle zaman bulamadıkları için oynayabilecekleri oyun sayısı sınırlı kalıyormuş. Bir de herkesin başka sorumlulukları da varmış.
Eleştiriler
İstanbul Devlet Tiyatrosu, geçen sene Sersemler Evi'nin gördüğü ilgi üzerine, yazarı,Toby Wilsher'e , Kral Dairesi'ni ısmarlamış. Oyunun hazırlanış hikayesini yönetmen yardımcısı ve çevirmeni Selen Korad Birkiye şu satırlarla anlatıyor:
Eleştiriler
Tiyatro DOT, David Harrower'in ödüllü oyunu "Karatavuk-Blackbird"ü oynuyor. Oyunun tanıtımına bakarak, gitmeden önce kendinize şu soruyu sormak olası: "Bir insan tecavüzcüsü ile ne konuşur?" (Galiba bu tür bir konuşma "uygar"(!) toplumlara mahsus!) Aradan geçen 15 yıl sonra, geçmişte yaşanılanları -seyirci de anlasın/ "oyun olsun" diye- 1,5 saat baştan anlatacak/konuşacak gücü kendinizde bulur musunuz ?
Eleştiriler
1961 doğumlu Amerikalı film yönetmeni , senaryo ve oyun yazarı Neil LaBute 2001 yılında ilk kez Londra'da sahnelenmiş oyunu Şeylerin Şekli'nde, dört genç insanın aşk ve arkadaş ilişkileri üzerinden sanatın sınırlarını tartışıyor. ......... Mehmet Ergen oyunu tercüme etmiş ve yönetmiş . Yönetirken, denediği yöntem de oyuna çok yakışmış. Gerek mekansal düzenlemeleri gerekse sahne değişimlerindeki uygulamaları oyuna çok gitmiş. Dünyadaki diğer örneklerden esintiler taşısa da, bunun, oyunun yönetmene yaptırttıkları olarak yorumlamak daha doğru olacaktır.
Polemik
Sanat eseri üzerine düşüncelerini belirtenlerin , eserlerin yaratıcıları ya da bahis konusu olan eser ile ilgili farklı görüşleri olanlarca eleştirilmesi doğaldır. Güzellik ve şeyleri güzele dönüştüren sanat, yüzyıllardır tartışılmaktadır. Güzel ile sanat arasındaki ilişki ile ilgili yapılan tanımlamalardan biri şudur: "Şeyler kendi başlarına güzel değildir,onları sanatçı güzele dönüştürür"(Hartman)